Ga verder na de inhoud
Wat de blik van een muzikant zegt
© Shutterstock
Onderzoek

Wat de blik van een muzikant zegt

Mobiele eye-trackers maken verfijnd onderzoek naar kijkgedrag in spontane communicatie mogelijk.

2 minuten
04 maart 2021

Welke rol speelt kijkgedrag bij de interactie tussen muzikanten? Wetenschappers uit vier verschillende domeinen – taalkunde, psychologie, gedragswetenschappen en musicologie – slaan op Campus Kulak Kortrijk de handen in elkaar om dat te onderzoeken. Ze gebruiken daarvoor recent ontwikkelde technologie: mobiele eye-trackers.

Kijkgedrag of ‘eye gaze’ speelt een belangrijke rol in de interactie tussen mensen. Via oogbewegingen of de manier waarop je je blik richt, kun je aan anderen je intenties duidelijk maken. Met een blik kan je bijvoorbeeld het woord vragen of subtiel feedback geven aan iemand.

Mobiele eye-trackers

Zelfs zeer snelle oogbewegingen of een blik die zich amper enkele honderden milliseconden ergens op fixeert, kan veel betekenen. Met een gewone camera is dat niet in kaart te brengen. Sinds kort is verfijnd onderzoek van kijkgedrag in spontane communicatie toch mogelijk.

Dat hebben we te danken aan mobiele eye-trackers, een recent ontwikkelde videotechnologie. Het gaat om ultracompacte cameraatjes die op een brilmontuur geplaatst worden. Ze registreren continu alle oogbewegingen. Zo bieden ze onderzoekers de kans om nieuwe inzichten te verwerven in hoe we elkaar via ons kijkgedrag signalen geven.

Samenspel coördineren

In één bepaalde studie observeerden de onderzoekers het kijkgedrag bij vier kamermuziektrio’s tijdens de repetitie van een muziekstuk. Dankzij de mobiele eye-trackers konden ze nagaan hoe de muzikanten via non-verbale expressie met elkaar communiceerden, en meer bepaald hoe ze met behulp van hun blik het samenspel coördineerden.

Eenzelfde blik die goedkeuring toont aan een collega-muzikant kan evengoed een poging zijn om in te schatten hoe comfortabel de ander zich voelt.

Zo brachten de onderzoekers aan het licht dat het kijkgedrag, samen met de lichaamsbeweging, de interactie kan maken of breken. En dat het behoorlijk complex is. Zo kan eenzelfde blik die goedkeuring toont aan een collega-muzikant evengoed een poging zijn om in te schatten hoe comfortabel de ander zich voelt. De onderzoekers kwamen er ook achter dat een oogopslag die bedoeld is om een muzikant aan een beslissing te herinneren een ongewenst controlerend effect kan hebben.

Samen slimmer

Wat brengt non-verbale taal teweeg tijdens een muzikale opvoering? Werken de muzikanten beter samen door oogcontact te zoeken? Het vraagt de expertise van verschillende disciplines om daar goede antwoorden op te vinden. Bij het onderzoek naar kijkgedrag zijn verschillende wetenschapsdomeinen betrokken: taalkunde, psychologie, gedragswetenschappen en musicologie. Door samen op zoek te gaan naar nieuwe inzichten maken de wetenschappers elkaar slimmer.

Het onderzoek legt de gesofisticeerde rol van het kijkgedrag in het ensemblespel bloot. Dankzij de multidisciplinaire analyses komen de wetenschappers tot nieuwe denkpistes over een onderwerp dat tot nog toe onderbelicht is gebleven, zowel in de onderzoeksliteratuur als in de ensemblepraktijk.

Heeft dit onderzoek je nieuwsgierig gemaakt naar meer?

Ontdek ons onderzoek en opleidingen.