Ga verder na de inhoud
Strijd tegen het coronavirus gaat onverminderd verder en is hoopgevend
Onderzoek

Strijd tegen het coronavirus gaat onverminderd verder en is hoopgevend

De onderzoekers van KU Leuven en UZ Leuven zetten hun onderzoek naar het virus onverminderd voort.

5 minuten
19 mei 2020

Terwijl de coronapandemie bij ons op haar laagste punt lijkt te zitten, zetten de onderzoekers van KU Leuven en UZ Leuven hun onderzoek naar het virus onverminderd voort. Dat doen ze op alle fronten: van de zoektocht naar een vaccin en antivirale middelen tot het onderzoek naar het afweersysteem van COVID-19-patiënten.

Een stap dichter bij een KU Leuven-vaccin

Het team onder leiding van professor Johan Neyts en Dr. Kai Dallmeier startte in januari met de ontwikkeling van acht prototypes van een vaccin tegen het coronavirus. Voor de tests ontwikkelden de virologen een hamstermodel dat inmiddels ook in andere onderzoekscentra wordt gebruikt. Hamsters blijken namelijk – in tegenstelling tot muizen – erg gevoelig voor COVID-19-infecties en vertonen dezelfde overreactie van het immuunsysteem als menselijke coronapatiënten.

Uit de proeven is één kandidaat-vaccin naar voren gekomen dat bijzonder goed blijkt te werken bij proefdieren. Hamsters die het kandidaat-vaccin kregen toegediend werden niet ziek en waren ook niet besmettelijk.

Het vaccin is gemaakt op basis van het bestaande vaccin tegen gele koorts. In het gelekoortsvaccin werd een stukje van de genetische code van het te bestrijden virus geplakt. Het team gebruikte dit platform al eerder om kandidaat-vaccins tegen ebola, zika en hondsdolheid te ontwikkelen. “Het gelekoortsvaccin heeft zijn effectiviteit al meer dan bewezen”, licht Neyts toe. “Het wordt al zo’n tachtig jaar gebruikt en in die periode zijn er allicht al bijna een miljard mensen mee gevaccineerd. Eén dosis van het vaccin resulteert in levenslange bescherming tegen gele koorts. Van de meer dan 120 vaccins die in ontwikkeling zijn tegen COVID-19, zijn wij de enige die gele koorts als basis gebruiken.”

In een volgende fase gaan de onderzoekers het kandidaat-vaccin testen op mensen. “We plannen rond de jaarwisseling te beginnen met de eerste klinische proeven”, zegt Kai Dallmeier, die het vaccinteam aanstuurt. “Normaal duurt het minstens tien jaar om een vaccin te ontwikkelen. We werken dus aan een razendsnel tempo.”

Op zoek naar virusremmer(s)

Een vaccin beschermt enkel wanneer mensen enige tijd voor de infectie worden gevaccineerd en biedt dus geen oplossing voor reeds besmette patiënten. Daarom zijn professor Johan Neyts en zijn team tegelijkertijd op zoek naar een krachtig antiviraal geneesmiddel. “Daarvoor analyseren we momenteel duizenden bestanddelen van bestaande medicijnen, om te kijken of we bepaalde middelen al kunnen inschakelen om de vermenigvuldiging van het virus in COVID-19-patiënten te kunnen afremmen”, aldus Neyts.

Een populaire kandidaat is het antivirale middel remdesivir, oorspronkelijk ontwikkeld tegen het ebolavirus. Op dit moment zijn er internationale studies die specifieke antivirale middelen zoals remdesivir testen op COVID-19-patiënten. Als verder onderzoek veelbelovende resultaten toont, kunnen zulke virusremmers wereldwijd een impact hebben op de behandeling van patiënten met COVID-19.

Corona MG 2015 web

Onderzoekers van het Rega Instituut en UZ Leuven hebben inmiddels samen beloftevolle onderzoeksprojecten op de rails gezet. Samen met een team van toponderzoekers heeft Johan Neyts verschillende moleculen geïdentificeerd die het coronavirus in het laboratorium afremmen. En dat mede dankzij de steun van de Bill & Melinda Gates Foundation, CD3 (Centre for Drug, Design & Development) en Johnson en Johnson.

Binnen UZ Leuven en in samenwerking met andere Belgische ziekenhuizen is een klinisch onderzoek gestart om na te gaan of patiënten aan wie deze moleculen werden toegediend sneller herstellen en minder snel op intensieve zorg terechtkomen dan patiënten die het geneesmiddel niet hebben gekregen. Zo hopen ze snel nieuwe en effectieve therapieën te ontwikkelen tegen het coronavirus.

Ondertussen houdt professor Johan Neyts zijn blik op de toekomst gericht. Hij spoort de wereld aan om massaal te investeren in de ontwikkeling van antivirale middelen. Het is niet alleen belangrijk om nu de impact van het coronavirus in te perken maar ook om mogelijke nieuwe uitbraken in de kiem te smoren.

Corona MG 1841 web

Immuunprofilering

Virusremmers alleen zijn vaak niet genoeg. Sommige patiënten ondervinden namelijk een hevige immuunreactie, die de virale infectie probeert op te ruimen, maar tegelijkertijd ook zorgt voor schade in de longen en zelfs in het hele lichaam. Naast antivirale middelen moeten zulke patiënten ontstekingswerende geneesmiddelen toegediend krijgen die het immuunsysteem tijdelijk temperen.

Om daarop te anticiperen moet het juiste immuunprofiel van een patiënt gekend zijn. Een uitdaging waar professoren Joost Wauters en Els Wauters zich in vastbijten. Joost Wauters is als internist-intensivist werkzaam op de afdeling Medisch Intensieve zorgen van UZ Leuven en Els Wauters werkt als pneumologe in UZ Leuven. Samen willen zij achterhalen welke patiënten extra gevoelig zijn aan een ernstige infectie met het coronavirus. De focus ligt hier op mensen zonder specifieke medische voorgeschiedenis.

Corona MG 1880 web

In hun onderzoeksproject ‘CONTAGIOUS’ zoeken ze naar ‘biomerkers’ uit bloed of lichaamsvochten die het immuunprofiel van patiënten kunnen bepalen. Zo hopen ze te begrijpen welke mechanismen meespelen die leiden tot de zware longaantasting in de tweede fase van de ziekte om zo te voorspellen wie zwaar ziek gaat worden en op intensieve zorgen dreigt terecht te komen en wie slechts mildere symptomen zal ontwikkelen. Als deze biomerkers bekend zijn, kan er veel vroeger een gerichte therapie opgestart worden die de lichamelijke schade kan beperken. Zo kan dit onderzoek ook bijdragen tot het terugdringen van het aantal dodelijke slachtoffers.

Corona MG 1778 web

Intussen informeert professor Marc Van Ranst, diensthoofd van het Laboratorium Klinische en Epidemiologische Virologie (Rega Instituut), in de media en via alle andere mogelijke kanalen over SARS-CoV-2. Hij maakt deel uit van de Risk Assessment Group (RAG), die de risico’s voor de volksgezondheid analyseert. Ook is hij lid van het Wetenschappelijk comité Coronavirus, dat de autoriteiten adviseert over de bestrijding van het virus en prognoses maakt over de evolutie en de verspreiding ervan in België.

Professor Geert Meyfroidt is als arts-intensivist verbonden aan het Laboratorium voor Intensieve Geneeskunde van UZ Leuven. Ook hij zet zijn expertise in om ons land succesvol door de crisis te loodsen. Als voorzitter van de Belgische vereniging Intensieve zorg staat professor Meyfroidt de media te woord over de capaciteit van de intensive care-bedden in ons land. De coronacrisis plaatste hem, samen met zijn collega’s op Intensieve Geneeskunde, wellicht voor de grootste uitdaging van zijn carrière.

Steun mee de strijd tegen het coronavirus

Onderzoekers bundelen de krachten. Strijden tegen het Coronavirus kunnen ze niet alleen. We hebben uw steun nodig!

Steun mee de strijd tegen het coronavirus

Onderzoekers bundelen de krachten. Strijden tegen het coronavirus kunnen ze niet alleen. We hebben uw steun nodig.