Ga verder na de inhoud
Retourtje toekomst: wat met de mobiliteit van morgen?
Onderzoek

Retourtje toekomst: wat met de mobiliteit van morgen?

Hoe ziet de mobiliteit van de toekomst eruit? Combineren we de metro met een autodeelapp? Of telewerken we in zelfrijdende auto’s?

5 minuten
21 april 2021

‘Where we're going, we don't need roads’, klinkt het in Back To The Future, vlak voordat de DeLorean koers zet naar een toekomst vol vliegende auto’s. Ook in Blade Runner zoeven voertuigen door de lucht, en in Star Trek heb je voor een ritje woon-werkverkeer voldoende aan een simpel ‘Beam me up, Scotty!’. We weten hoe Hollywood erover denkt, maar hoe kijken onze experts naar de mobiliteit van de toekomst? Hoe ziet het stadsverkeer eruit in 2050? Combineren we de metro met een autodeelapp? Of telewerken we in zelfrijdende bolides?

Vooralsnog blijft de Belg met beide voeten op de grond. Vliegende auto’s zitten er niet meteen aan te komen, en de traditionele personenwagen blijft ons voornaamste vervoersmiddel. Komt daar in de toekomst verandering in?

“Je kan mobiliteit niet los zien van de ecologische kwestie”, zegt mobiliteitsexpert Chris Tampère. “Voor veel mensen is de wagen de enige keuze, maar dat zal over pakweg vijftig jaar anders zijn. Op termijn zullen we op zoek moeten naar milieuvriendelijkere alternatieven. De bevolking neemt toe en het systeem kan maar zoveel auto’s aan, niet alleen qua wegcapaciteit maar ook qua duurzaamheid. Autorijden zal dus duurder worden. Of het nu is door middel van een kilometerheffing, een tolsysteem of duurdere parkeerplaatsen.”

De elektrische wagen zou soelaas kunnen bieden, omdat die minder uitstoot, maar dat is volgens Tampère niet de beste oplossing. “We bouwen elektrische wagens op exact dezelfde manier als gewone auto’s, met een ander soort motor. Maar dan doe je niet meer dan een miniem deel van het oude systeem vervangen, en dat volstaat niet. Het gaat niet enkel om het verminderen van uitstoot, ook de ruimte die een voertuig inneemt speelt een rol. De individuele auto zoals we die nu kennen – een log voertuig dat hoge snelheden haalt – zal op termijn steeds minder compatibel zijn met een stedelijke omgeving waar veel kwetsbare weggebruikers samenkomen.”

Volgens Tampère zal de auto nog een tijdje onmisbaar blijven op het platteland en in de brede rand rond steden, maar die laatste zullen op termijn autovrij of minstens ‘auto-arm’ worden. “Dat zie je nu al, kijk maar naar Gent of Leuven, waar auto’s niet meer toegelaten zijn in delen van de binnenstad. In steden zullen we eerder voetgangers, fietsers en lichte elektrische voertuigen zoals steps of hoverboards zien, aangevuld met een sterk uitgebouwd openbaar vervoer. Metro’s, bussen of trams die frequent rijden binnen een bepaald kernnet en héél grote massa’s mensen vervoeren.”

DSC 0830 web

Ritje delen

Voor mensen die moeilijk toegang hebben tot openbaar vervoer, moeten we volgens Tampère op zoek naar duurzame en inventieve oplossingen. En daar kan de auto wél nuttig zijn. Tampère deed onderzoek naar een systeem van rittendelen of ‘ride sharing’, als aanvulling op het openbaar vervoer. “Mensen zitten doorgaans alleen in de wagen. Per auto heb je dus zo’n vier lege stoelen die nog gevuld kunnen worden. Die zou je perfect kunnen inzetten. Er bestaan al systemen die het delen van autoritten mogelijk maken, maar daar zit je met het probleem van de kip of het ei. Waarom zou je een deelrit aanbieden, als er nooit iemand gebruik van maakt? En wie kan op zo’n ‘ride sharing’-systeem rekenen, als het aanbod schraal blijft?”

Automatisering kan een oplossing bieden, zegt Tampère. “Denk aan een smartphone-app die patronen kan herkennen in ons mobiliteitsgedrag, en onze volgende verplaatsing kan voorspellen. Woon-werkverkeer, de voetbaltraining of café-avond vinden vaak plaats op vaste tijdstippen, en veel mensen houden vast aan een bepaalde routine. Als zo’n app weet waar je met de auto heen gaat, kan die automatisch een verplaatsing aankondigen. Omgekeerd kunnen geïnteresseerden ‘inchecken’ voor een lift.”

Vindt iedereen het veilig om iemand mee te nemen in de auto, en wat met de privacy? “Zo’n app zou ook anoniem kunnen zijn, zoals de corona-app. Bovendien bestaan er voldoende sociale netwerkmechanismen om mensen te laten kennismaken. Via Tinder durven we wel iemand in ons bed toelaten, waarom zou dat voor de auto anders zijn? Natuurlijk moet het veilig gebeuren, en is er nood aan een gedragsprikkel. Je zou de kosten van een rit bijvoorbeeld kunnen delen. Als je passagier meebetaalt, is de kans groter dat automobilisten iemand meenemen. Het kan er ook voor zorgen dat er een auto minder op de baan is, wat een win-winsituatie oplevert.”

Mobiliteit MG 4727s web

Out of the box

Bedrijven als Google of Tesla experimenteren momenteel volop met zelfrijdende (elektrische) voertuigen. Zullen we die snel in het straatbeeld zien opduiken? “Qua technologie is er al veel mogelijk, maar dat wil niet zeggen dat we ze meteen op grote schaal gaan zien”, zegt Tampère. “Er is een maatschappelijke impuls nodig om technologie ingang te laten vinden. Kijk maar naar telewerk. Dat is al mogelijk sinds de eeuwwisseling, toen internet gemeengoed werd. Maar het is pas nu, door de coronacrisis, dat we massaal telewerken.”

Volgens Tampère zal het nog even duren vooraleer die technologie qua wetgeving en veiligheid op punt staat. “Makkelijke omgevingen met weinig hindernissen zoals autosnelwegen lijken me geschikt voor zelfrijdende voertuigen, maar wat met gevaarlijke kruispunten of een drukke dorpskern waar onverwachts een fietser kan opduiken? De technologie zal wellicht stukje bij beetje worden ingevoerd. Aanvankelijk zullen we een paar kilometer automatisch kunnen rijden op snelwegen, zoals je nu al cruisecontrol kan opzetten, of de auto zelfstandig laten parkeren. Ook tragere zelfrijdende shuttlebusjes tussen een stadskern en -station zullen we volgens mij snel zien verschijnen. Misschien al over vijf jaar.”

Via Tinder durven we iemand in ons bed toelaten, waarom zou dat anders zijn voor je auto delen via een ‘ride sharing’-app?

Het komt er volgens Tampère op neer om technologie slim in te zetten, zodat ze een meerwaarde creëert voor de maatschappij. “Je zou kunnen denken: ‘iedereen zijn eigen zelfrijdende wagen’, maar je kan ook opteren voor een vloot van geautomatiseerde voertuigen die je voor ‘ride sharing’ inzet, of als alternatief voor weinig gebruikte buslijnen die nu tot in het oneindige kronkelen om een handvol mensen te vervoeren. Pendelaars die anders met de wagen naar het station rijden zouden zich door een zelfrijdend voertuig kunnen laten vervoeren. Zo kunnen ze hun eigen auto thuislaten en kan de vrijgekomen parkeerruimte weer groen gemaakt worden. Er is véél mogelijk. We moeten alleen ‘out of the box’ durven denken.”

Ook gepubliceerd in...

Sonar

Lente 2021