Ga verder na de inhoud
Op zoek naar een vaccin én naar virusremmers
Onderzoek

Op zoek naar een vaccin én naar virusremmers

Aan het Rega Instituut zoekt het hele team naar een vaccin tegen SARS-CoV-2. Daarnaast testen ze een recordaantal mogelijke virusremmers.

3 minuten
17 september 2020

Hoe kunnen we SARS-CoV-2 bestrijden? Viroloog Johan Neyts tracht het te achterhalen, zoals hij dat ook doet, of eerder deed, voor heel wat andere virussen, zoals bijvoorbeeld zika. “Als maatschappij waren we niet voorbereid op een pandemie”, zegt hij. “Maar hier aan het gloednieuwe Rega Instituut waren we dat gelukkig wél. We beschikken over faciliteiten van wereldniveau om zowel virusremmers als een vaccin te ontwikkelen.”

Eén van die faciliteiten is CAPS-IT, een uniek volautomatisch hoogbioveiligheidslabo ontworpen door onderzoeker Pieter Leyssen. Robots testen er 24 uur op 24 honderdduizenden stoffen op hun eventuele werkzaamheid tegen het coronavirus. Die stoffen worden van over de hele wereld naar Leuven gestuurd. Onder meer de Bill & Melinda Gates Foundation is hierbij betrokken. “Inmiddels hebben we meer dan anderhalf miljoen moleculen getest tegen SARS-CoV-2”, zegt Neyts. “Dat is allicht een wereldrecord (lacht).”

Eind januari kwam het onderzoek van het team van professor Neyts in een stroomversnelling terecht: alle veertig onderzoekers moesten zich op corona richten, er werden samenwerkingen opgezet met het buitenland, financiering gezocht…

“Eén van de eerste onderzoekslijnen was het ontwikkelen van een relevant infectiemodel in proefdieren. Zo’n diermodel hebben we nodig om de werkzaamheid van zowel virusremmers als een vaccin grondig te kunnen testen vooraleer eventueel klinische studies op te zetten. Infectie van muizen met het nieuwe coronavirus lukte niet goed, maar hamsters bleken een schot in de roos: het besmettings- en ziekteverloop gaat ongeveer zoals bij de mens. Wereldwijd waren we een van de eerste onderzoeksgroepen die hamsters gebruiken als proefdier.”

Het onderzoek van professor Neyts en zijn team richt zich zowel op het ontwikkelen van een vaccin als op het vinden van virusremmers tegen COVID-19. “De ontwikkeling van heel specifieke en krachtige virusremmers duurt doorgaans vele jaren. Daarom gaan we in eerste instantie na of er bij bestaande geneesmiddelen of kandidaat-geneesmiddelen stoffen zitten die toevallig ook enigszins werkzaam zijn tegen corona. Als dat het geval is, kan je snel klinische studies opzetten.”

Toch is ook de ontwikkeling van specifieke en krachtige remmers tegen SARS-CoV-2 noodzakelijk. Ook al verwachten we dat vaccins het virus onder controle zullen krijgen, het zal nooit meer helemaal verdwijnen. Daarom hebben we dus ook goede geneesmiddelen nodig tegen het virus. Ook is het best mogelijk dat er vroeg of laat weer een nieuw coronavirus opduikt dat, wie weet, misschien zelfs nog besmettelijker en nog dodelijker is.

“Dan moeten we voorbereid zijn. In 2019 kenden we zes coronavirussen die infectie bij de mens veroorzaken, zoals SARS en MERS, die respectievelijk in 2003 en 2012 voor een uitbraak zorgden, en vier coronavirussen die eerder milde symptomen veroorzaken. Als er de voorbije jaren een medicijn was ontwikkeld tegen alle op dat moment gekende coronavirussen, dan had men de COVID-19-pandemie allicht kunnen vermijden of ze toch veel beter onder controle houden.”

Neyts hoopt dat overheden dat nu eindelijk beseffen: het is essentieel om medicijnen te ontwikkelen tegen enkele bekende virusfamilies waaruit mogelijk gevaarlijke virussen kunnen ontstaan.

Een vaccin kan je natuurlijk pas maken op het ogenblik dat een nieuw virus ten tonele verschijnt. Aan het Rega Instituut worden ook daar grote stappen gezet. “We hebben het voordeel dat we eerder al een vaccin tegen zika en hondsdolheid ontwikkelden, met een technologie gebaseerd op het vaccin tegen gele koorts, die we als passe-partout-technologie kunnen gebruiken”, zegt Neyts.

“Met die piste zijn we uniek in de wereld. We zijn begonnen met acht varianten van ons kandidaat-vaccin te maken. Die hebben we allemaal uitgetest, om uiteindelijk het beste over te houden. Onze medewerkers hebben de voorbije maanden héél hard gewerkt. Zo hebben we op zeer korte tijd een krachtige vaccinkandidaat kunnen ontwikkelen.”

“Dit is wetenschappelijk gezien een zeer interessante tijd. En als er nu niet zo’n hoge nood en zo’n maatschappelijke druk was zou ik het nog plezant vinden ook. Maar nu mogen we niet falen, hè.”

Steun mee de strijd tegen het coronavirus

Onderzoekers bundelen de krachten. Strijden tegen het Coronavirus kunnen ze niet alleen. We hebben uw steun nodig!

Ook gepubliceerd in...

Sonar

Editie september 2020

Dit academiejaar wordt anders dan ooit tevoren

Toch willen we, nu meer dan ooit, iedereen onbezorgd laten studeren. Onze onderzoekers doen er alles aan om het virus te bestrijden en te bestuderen, op heel veel domeinen.