Ga verder na de inhoud
Jobcrafting: als je je eigen job boetseert
Onderzoek

Jobcrafting: als je je eigen job boetseert

Niet tevreden over je job? Misschien hoef je niet meteen te gaan solliciteren, maar kan je aan jobcrafting doen: zelf je job heruitvinden.

4 minuten
29 oktober 2020

Er komt geen schaar, lijm of vingerverf te pas aan jobcrafting, maar het is wél een vorm van knutselen: werknemers kunnen hun baan ‘boetseren’, zodat die beter aansluit bij hun talenten en interesses. Onderzoekers van de KU Leuven timmeren mee aan een tool om jobcrafting aan te leren.

Wie ’s ochtends naar pakweg het kantoor of de fabriek vertrekt, wil daar graag met een gevoel van voldoening weer vertrekken ‘s avonds. Uit onderzoek in meerdere landen blijkt dat veertig procent van de werknemers dat gevoel van een betekenisvolle job mist.

Uit Amerikaans onderzoek bij de poetsploeg van een ziekenhuis kwam naar voren dat sommige schoonmakers taken deden die niet in hun jobomschrijving stonden, zoals een praatje slaan met patiënten die het moeilijk hebben of oudere bezoekers de weg tonen. Die officieuze taken waren duidelijk heel belangrijk waren voor hun jobtevredenheid. Met de resultaten van deze studie van Amy Wrzesnieuwski en Jane Dutton werd het begrip jobcrafting geïntroduceerd.

Als je amper zelf kan beslissen over wat je doet, lijkt jobcrafting haast onmogelijk. Maar kleine dingen maken toch een wereld van verschil.

Takenpakket

Er zijn tal van manieren om je baan beter te doen aansluiten bij je capaciteiten en voorkeuren, vertelt Lorenz Verelst die doctoreert over jobcrafting bij de onderzoekseenheid Work and Organisation Studies op Campus Antwerpen. In vele gevallen draait het om taken of relaties veranderen. Je kan bijvoorbeeld zelf een project toevoegen aan je takenpakket. “Of misschien wil je graag de inhoud wat aanpassen of de taak helemaal afstoten. Je kan de band met die ene collega proberen te versterken of net verminderen, of nieuwe relaties uitbouwen.”

En het gaat zelfs niet altijd om taken of relaties, maar ook gewoon om de mindset. Bij cognitieve jobcrafting verander je je perceptie op je werk, legt Verelst uit. “Ik begeleid bijvoorbeeld zelf studenten bij hun masterproef en ik denk dat ik daarmee ook het hoger onderwijs vormgeef. Ik zou het ook kunnen bekijken als gewoon een manier om de kost te verdienen, maar nu geeft het mij het gevoel dat mijn job belangrijk is.”

Pizzakoeriers

Als je amper zelf kan beslissen over wat je doet, lijkt jobcrafting haast onmogelijk. Denk aan pizzakoeriers die nauwgezette instructies via een app moeten volgen bij hun werk. Maar kleine dingen maken toch een wereld van verschil. “Sommige pizzakoeriers zeggen: ik kan mijn job niet aanpassen, ik doe dit gewoon voor het geld. Anderen doen toch aan een lichte vorm van jobcrafting: ze maken het werk aangenamer door een muziekje op te zetten, ze voelen zich verantwoordelijk voor het eten van de mensen, of ze richten een Facebookgroep op voor koeriers.”

Of de situatie het nu toelaat of niet, mensen gaan bewust of onbewust toch proberen te jobcraften als ze het gevoel hebben dat er wat ontbreekt in hun job. “Jobcraften heeft dan ook vooral positieve effecten. Het zorgt voor een hogere jobtevredenheid en meer betrokkenheid bij de organisatie. En als werknemers hun job als betekenisvol ervaren, voelen ze zich energieker, op de werkvloer én in het privéleven.”

Chef

Hoe moet je dan als werkgever tegenover baanboetseren staan? “Een werknemer kan natuurlijk niet zomaar taken of relaties afstoten als de collega’s niet akkoord gaan om die over te nemen, of als hij of zij teruggefloten wordt door de chef. Zonder de steun van de collega’s en de leidinggevende worden bepaalde vormen jobcrafting heel moeilijk. Maar gezien de positieve effecten van jobcrafting kan je er als baas maar beter op inspelen en eventueel hulplijnen inschakelen.”

Jobcrafting wordt daarom meer en meer bewust gestimuleerd. “Het management kan zelf jobs hertekenen, maar dat is een top-down aanpak die niet noodzakelijk aanslaat bij de werknemers. Jobcrafting is bottom-up. Bovendien zal de toekomst meer jobcrafting van ons vergen. Technologie maakt ons werk steeds complexer, thuiswerk raakt meer ingeburgerd. Als werknemer krijg je meer autonomie en verantwoordelijkheid.”

Als werknemers hun job als betekenisvol ervaren, voelen ze zich energieker, op de werkvloer én in het privéleven.

Online tool

Jobcrafting stimuleren kan bijvoorbeeld door een workshop te organiseren: daarbij begeleidt een coach een groepje werknemers om hun job in kaart te brengen en om te leren hoe ze die kunnen craften. Maar dat kost de organisatie wel wat geld en je moet er tijd voor vrijmaken, tijd die we in onze drukke banen vaak niet hebben. En het kan ook met een lagere drempel, vertelt Verelst die samen met een paar collega’s een online jobcraftingtool uitwerkt.

Het gaat om een online zelfbegeleidingstraject voor jobcrafting, dat stapsgewijs een persoonlijke missie uitstippelt voor de werknemer. De tool leert je niet alleen welke gangbare methoden er zijn om je job bij te sturen, maar ook hoe je concrete doelen kan stellen en hoe je die kan opvolgen. Er is geen intensief contact met een begeleider of coach nodig en je bepaalt zelf wanneer je eraan werkt.

Een veelbelovende aanpak, bevestigt het onderzoek van Lorenz. Een enkeling die meewerkte aan het onderzoek, reageert dat de tool hem heeft doen beseffen dat de job niks voor hem is en gaat voor een andere functie solliciteren. Maar de meeste mensen geven aan verder te willen doen met jobcrafting: “Werken aan je werk doet je beseffen dat je meer controle hebt dan je denkt, het geeft je een betere balans tussen werk en privé, en het zorgt voor meer energie. Het is dus een win-winsituatie voor iedereen.” En daar kan een baas toch alleen maar van dromen?

Heeft dit onderzoek je nieuwsgierig gemaakt naar meer?

Ontdek ons onderzoek en opleidingen.