Ga verder na de inhoud
Een CO2-vrije toekomst heeft haar prijs, maar klimaatverandering een nog veel hogere
Onderzoek

Een CO2-vrije toekomst heeft haar prijs, maar klimaatverandering een nog veel hogere

KU Leuven-onderzoekers bestuderen hoe een doordacht koolstofprijsbeleid de overgang naar een koolstofarme economie kan versnellen.

3 minuten
28 januari 2021

Tegen 2050 moet Europa klimaatneutraal zijn. Een drastische reductie van de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen is daarom nodig. Onderzoekers van KU Leuven bestuderen hoe een doordacht koolstofprijsbeleid de overgang naar een koolstofarme economie kan versnellen.

Europa wil de totale CO2-uitstoot binnen dertig jaar naar nul. Dat betekent niet dat de EU helemaal niets meer zal uitstoten, maar wel dat er geen netto-uitstoot meer mag zijn. Industrieën die (nog) niet kunnen produceren zonder CO2 uit te stoten, moeten broeikasgassen bijvoorbeeld meteen bij het productieproces opvangen of achteraf uit de atmosfeer halen en opslaan.

De vervuiler betaalt

Naast technologische investeringen die CO2-opvang en -opslag mogelijk maken, kan ook een algemene koolstofprijs de uitstoot van broeikasgassen terugschroeven. Een belangrijk aspect daarbij is het ‘de vervuiler betaalt’-principe. Volgens dat principe worden bedrijven of particulieren die de meeste broeikasgassen de lucht injagen, ook het sterkst belast.

Professor Katja Biedenkopf en haar team onderzoeken binnen het PolyCarbon project – gefinancierd door een ERC Starting Grant – de klimaatwetgeving in verschillende delen van de wereld. Ze willen beter begrijpen hoe beleidsinstrumenten kunnen bijdragen aan de effectieve vermindering van de uitstoot. “Welke voorwaarden zijn daarvoor nodig en hoe kunnen we die bevorderen?”

“We concentreren ons daarbij op twee beleidsinstrumenten, de CO2-belasting en de emissiehandel. We brengen in kaart welke landen deze instrumenten hanteren: waarom worden ze ingevoerd en op andere plaatsen weer ingetrokken? En welke wisselwerking is er tussen verschillende landen?”

Hoe meer landen een koolstofprijs invoeren, hoe minder bedrijven zullen verhuizen en hoe minder consumenten zullen kiezen voor alternatieven uit landen zonder koolstofprijs.

Ruilhandel

Emissiehandel vormt al langer een speerpunt van het Europese klimaatbeleid. Het Europese emissiehandelssysteem stelt bedrijven een beperkt aantal emissierechten ter beschikking, die ze onderling mogen uitwisselen. “Stel dat een bedrijf minder uitstoot dan de hoeveelheid waarvoor het rechten heeft, dan kan het die 'overschot' verkopen.”

Doordat het aantal beschikbare emissierechten elk jaar daalt, worden reductiedoelstellingen sowieso behaald, op voorwaarde dat bedrijven zich aan de wet houden. “Aanvankelijk heeft de EU het aantal emissierechten overschat. Daardoor kwamen er te veel op de markt en kelderde de prijs. Als CO2 uitstoten geen financiële gevolgen heeft, werkt het natuurlijk niet. Dat manco is verholpen: door stelselmatig minder rechten op de markt te brengen gaat de prijs omhoog en de uitstoot omlaag.”

Bij een CO2-belasting wordt per ton CO2-uitstoot een vaste taks geheven op bepaalde goederen of diensten. Hoewel een koolstoftaks nog niet gehanteerd wordt in België, wil minister van Klimaat en Leefmilieu Zakia Khattabi concrete voorstellen doen om zo’n taks door te voeren in vervuilende sectoren die nog niet gedekt worden door het Europese emissiehandelssysteem.

"Door een prijskaartje aan CO2-uitstoot te hangen, worden vervuilers verantwoordelijk gesteld voor de klimaatschade die ze teweegbrengen."

Wereldwijde inspanning

Volgens professor Biedenkopf wordt een koolstofbeleid nog doeltreffender als het wereldwijd wordt geïnstalleerd. “Hoe meer landen een koolstofprijs invoeren, hoe minder bedrijven zullen verhuizen en hoe minder consumenten zullen kiezen voor alternatieven uit landen zonder koolstofprijs.”

Door een prijskaartje aan CO2-uitstoot te hangen, worden vervuilers verantwoordelijk gesteld voor de klimaatschade die ze teweegbrengen. Tegelijkertijd worden ze financieel aangemoedigd om hun uitstoot te verminderen én over te schakelen op hernieuwbare energiebronnen. Een weldoordacht koolstofprijsbeleid kan zo een krachtig instrument zijn in de overgang naar een koolstofarme economie.

Heeft dit onderzoek je nieuwsgierig gemaakt naar meer?

Ontdek ons onderzoek en opleidingen.