Ga verder na de inhoud
Joe Biden verslaat Donald Trump na bloedstollende verkiezingsstrijd
Onderzoek

Joe Biden verslaat Donald Trump na bloedstollende verkiezingsstrijd

De strijd om het Witte Huis is gestreden. Nipte verschillen in de swing states beslisten: Biden is de nieuwe president van Amerika.

5 minuten
05 november 2020

Joe Biden en Donald Trump waren verwikkeld in een nek-aan-nek race om het Witte Huis. De verkiezingen van 3 november leverden dagenlang geen duidelijke winnaar op. Op 7 november viel de beslissing in het voordeel van Biden. Professor internationale relaties en Amerikaanse politiek Bart Kerremans volgde alles op de voet.

Spannender dan dit kunnen verkiezingen niet worden. In het eerste deel van de verkiezingsnacht zag het er nog naar uit dat Trump zichzelf zou opvolgen. Vooral na zijn overwinning in de belangrijke strijdstaat Florida zagen zijn kansen op een tweede termijn er gunstig uit. Professor Bart Kerremans, die de verkiezing becommentarieerde vanuit de VRT-studio’s, ontwaarde dezelfde patronen als bij de vorige verkiezingen. “In 2016 zag je hetzelfde gebeuren. Trump lag voor in staten als North-Carolina, Georgia, Michigan en Wisconsin en boekte de overwinning in Ohio. In de vroege ochtend na de verkiezingen ging ik er nog van uit dat Trump de verkiezingen ook dit keer ging winnen, omdat het scenario precies hetzelfde was als dat van vier jaar geleden.”

Polarisatie

Maar toen kwam de kentering. Niet dat het tij voor Biden spectaculair keerde, verre van. Maar geleidelijk aan zag je wel hoe Biden de kloof met Trump stapje voor stapje dichtte. Biden heroverde eerst terrein in Arizona en zette daarna ook in andere staten de achtervolging in. In verschillende strijdstaten was er een heuse nek-aan-nek race aan de gang. Trump en Biden bleken bijzonder aan elkaar gewaagd. Opvallend is dat Biden in de strijdstaten betere resultaten neerzet dan Hilary Clinton vier jaar geleden.

De situatie leek erg op die van 2016. Donald Trump verzekerde zich toen van de overwinning na enkele nipte overwinningen. Professor Kerremans zag het opnieuw dezelfde richting uitgaan. Hij zei hierover: “Het ziet ernaar uit dat een aantal felbevochten zeges in een beperkt aantal staten opnieuw over winst en verlies zullen beslissen. Dat weerspiegelt de polarisatie in de VS, die er in 2016 ook al was.”

Zenuwachtige Donald Trump

Hoewel er nog miljoenen stemmen geteld moesten worden, claimde huidig president Trump al de overwinning tijdens een persconferentie in het Witte Huis. Hij dreigde zelfs met juridische stappen. Professor Kerremans zag vooral een zenuwachtige Donald Trump. “Hij beseft maar al te goed dat kleine verschuivingen grote gevolgen kunnen hebben. Dat maakt Trump angstig. De uitspraak is vintage Donald Trump: hij mobiliseert voortdurend zijn achterban. Daar hangt natuurlijk een risico aan vast. Als Biden wint, zien de Trump-aanhangers dat als bedrog. Hiermee stelt hij de legitimiteit van een democratische verkiezingsoverwinning in vraag. Dat Trump zoiets ging doen, verrast niet echt. Wel de snelheid en de manier waarop. Eigenlijk zegt Trump: ik heb de verkiezingen gewonnen maar ze willen onze overwinning afpakken. Dat is heel extreem.“

Afro-Americans

Nooit eerder brachten zo veel Amerikanen hun stem. Vooral Afro-Americans en oudere Amerikanen trokken naar de stembus. Het aandeel van jongere Amerikanen daalde lichtjes, dat van Latino’s en Asian Americans bleef nagenoeg onveranderd. Dat vooral Afro-Amerikanen zo massaal gingen stemmen, verrast professor Kerremans niet. “Biden heeft geïnvesteerd in duurzame relaties met de leiders van de Afro-Amerikaanse gemeenschap. Ze trekken ook naar de stembus omdat ze vinden dat Trump zulke provocerende uitspraken heeft gedaan: dat heeft een enorm mobiliserend effect gehad tijdens de campagne. Kijk maar naar de Black Lives Matters beweging.”

In de aanloop naar de verkiezingen is er veel inkt gevloeid over de lakse corona-aanpak van Trump. Professor Kerremans denkt dat veel ouderen hem daar nu de rekening voor presenteren. “We zien dat er meer 65-plussers zijn gaan kiezen en dat ze dat vaker doen in het voordeel van Biden. Allicht speelt de dubbelzinnige manier waarop Trump over corona spreekt, hem nu parten. Een deel van de oudere Amerikanen ervaarde het alsof Trump mensen op leeftijd wou opofferen om de economie draaiende te houden. Want een sterke economie zou Trump aan een verkiezingsoverwinning moeten helpen, zo luidt de redenering. Toch heeft maar een klein deel van de kiezers om die reden de switch gemaakt van Trump naar Biden, al stond het wel in de sterren geschreven.”

Opvallend is dat Trump zijn kiezers aan zich heeft weten te binden, daar waar Biden het vooral moet hebben van een hogere opkomst. Volgens professor Kerremans wijst dat erop dat de doelgroepen van de politieke partijen sterk aan het verschuiven zijn. “De Democraten worden meer en meer de partij van de hooggeschoolden en de minderheden. De Republikeinen van een ondernemende bovenlaag en van relatief laag- tot middelgeschoolde blanke kiezers. Dat zeg je al in 2016, maar vandaag wordt het opnieuw bevestigd. Het feit dat Biden zijn overwinning te danken zal hebben aan zeges in North-Carolina en Georgia, spreekt boekdelen. Dat zijn twee staten waarvan het tot voor kort ondenkbaar was dat ze in handen van de Democraten konden vallen.”(Het resultaat staat nog niet helemaal vast, maar op dit moment ziet het ernaar uit dat Trump alsnog zal zegevieren in North-Carolina, n.v.d.r.)

Fraude

Hoe het nu verder moet, is voorlopig onduidelijk. Vast staat dat Trump zich niet zomaar zal neerleggen bij de overwinning van Biden. Op juridisch vlak vormt die vertraging volgens professor Kerremans geen probleem: staten hebben tot 8 december om hun resultaten door te geven. Politiek gezien is dat een ander verhaal: “Hoe langer het duurt, hoe geloofwaardiger Trumps bewering dat poststemmen tot fraude leiden. Daarbovenop zal sowieso de geldigheid van uitgebrachte poststemmen discussies opleveren.”

Als de uitslag betwist wordt, zal dat een juridische veldslag veroorzaken die allicht in het Hooggerechtshof eindigt. Zo’n scenario viel in het verleden nog maar een keer voor: in 2000 oordeelde het Hooggerechtshof dat de officiële overwinning in Florida voor de Republikeinse presidentskandidaat George W. Bush was. Die haalde daarmee nipt de vereiste meerderheid in het Kiescollege en werd president. Dit ten nadele van zijn Democratische tegenkandidaat Al Gore.”

De hectiek van de presidentsverkiezingen overschaduwt de verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden en de Senaat. In het Huis van Afgevaardigden behouden de Democraten zoals verwacht hun meerderheid. De verkiezingen voor de Senaat daarentegen stevenen af op een ex-aequo. Veel hangt af van een onbesliste zetel in Georgia, die nu nog in handen is van de Republikeinen. De twee sterkste kandidaten hebben er vandaag geen absolute meerderheid. Op 3 januari 2021 nemen ze het tegen elkaar op in een run-off, zeg maar een tweede ronde. Als de zetel in democratische handen valt, hebben Republikeinen en Democraten precies evenveel zetels. In dat geval is het de politieke kleur van de vice-president die de doorslag zal geven. En die kennen we pas wanneer de president definitief bekend is…

Video-fragmenten © beeld VRT