Ga verder na de inhoud
Alumnus Katrien Herdewyn brengt wetenschap en schoendesign samen
© Gunther Vansteelant
Onderzoek

Alumnus Katrien Herdewyn brengt wetenschap en schoendesign samen

Voor haar schoenenlabel liet Katrien Herdewyn zich inspireren door nanotechnologie. Vandaag is ze zelf een inspiratie voor Silicon Valley.

9 minuten
05 mei 2021

Toepassingen van technologie in ons dagelijks leven? Weinigen zullen ze aan hun voeten gaan zoeken. En toch. De collecties timeless footwear die burgerlijk ingenieur Katrien Herdewyn ontwerpt voor haar label Elegnano zijn op wetenschappelijke leest geschoeid. Elegantie en nanotechnologie: in haar tweede thuis Silicon Valley toont Herdewyn ook aan andere bedrijven hoe die twee een geslaagd huwelijk kunnen aangaan.

Vandaag zit Katrien Herdewyn aan tafel met CEO’s, maar tijdens haar kinderjaren zat ze liever onder tafel, waar ze de schoenen van de ‘grote mensen’ kon bestuderen. “Schoenenverkoopster worden, dat was mijn droom”, vertelt ze. “Ik bouwde kleine winkeltjes aan onze garage, zat te spelen met de afgedankte schoenen van mijn ouders, en heb zelfs ooit een tijdje verzwegen dat er een vijs door de hiel van een schoentje stak omdat ik het niet wou afgeven ... De kinderdroom deemsterde in de loop der jaren wel wat weg: op school leer je nu eenmaal niets over schoenen, en er zijn ook weinig boeken of musea aan gewijd.”

Wetenschappen waren wel prominent aanwezig. Haar vader – nu met emeritaat – was professor medicinale chemie aan de KU Leuven, ook haar moeder heeft een apothekersdiploma, en de familie telt enkele burgerlijk ingenieurs. “Toen ik een studiekeuze moest maken en naar het curriculum van burgerlijk ingenieur keek, zag ik heel wat vakken die ik in het middelbaar erg leuk vond. Verschillende wetenschappen die samenkomen in één studie: dat sprak me erg aan.”

Tweehonderd paar

Ze wist wel meteen dat de klassieke sectoren waarin burgerlijk ingenieurs aan de slag gaan niets voor haar waren. “Ik had lange tijd geen concrete richting voor ogen, en heb mijn major en minor puur op basis van mijn interesses gekozen. Zo ben ik terechtgekomen bij nanotechnologie (vakgebied dat zich bezighoudt met het bestuderen van materialen en componenten op nanoschaal, een grootteorde net boven de afmetingen van atomen en moleculen – red.). Nanochemie vond ik bijvoorbeeld een heel leuk vak: de structuren van koolstof en silicium spraken mijn artistieke kant aan.”

Onder meer die fascinatie bracht haar tot het besluit om na haar afstuderen doctoraatsonderzoek te gaan doen aan het toenmalige Laboratorium voor Vaste-stoffysica en Magnetisme. Het onderwerp: de metallisatie van biomoleculen. Iets eenvoudiger gezegd: met biologische materialen piepkleine draden maken en die bekleden met metaaldeeltjes om ze geleidend te maken.

Ondertussen begon er toch ook weer iets te kriebelen ter hoogte van de voeten. “Ik wou meer doen met mijn passie voor schoenen – ik had op dat moment zelf een collectie van tweehonderd paar. Na wat rondkijken kwam ik uit bij de Stedelijke Academie voor Schone Kunsten in Sint-Niklaas, waar je een opleiding schoenontwerpen kan volgen.”

Voor de collectie 'Nano Ft' liet Herdewyn zich inspireren door de verschijningsvormen van chemische elementen.
Voor de collectie 'Nano Ft' liet Herdewyn zich inspireren door de verschijningsvormen van chemische elementen.
© Elegnano

Lotusleer

Wetenschap en schoenontwerp kwamen daar een eerste keer samen: voor de collectie Nano Ft liet Herdewyn zich inspireren door de verschijningsvormen van chemische elementen. “De fraaie structuren die ik onder de microscoop zag, verwerkte ik in mijn ontwerpen”, vertelt ze. Zo vertaalde ze de schikking van elektronen in het zuurstofatoom in water naar okerkleurige driehoekjes in de bekleding van een laars. Die was achteraan ook voorzien van een sleep: een verwijzing naar nanodraden die uitwaaieren als de takken van een boom.

De collectie werd geselecteerd voor de internationale Young Vision Award, een wedstrijd voor ontwerpers van accessoires. “Ik heb die niet gewonnen, maar ik heb er goede contacten aan overgehouden met een aantal andere finalisten, die ondertussen grote internationale modelabels hebben. De nominatie was voor mij ook de bevestiging dat er een carrière in zat.” Om steviger in haar schoenen te staan, volgde ze een aantal design- en businessopleidingen in onder meer Firenze en Londen. De overtuiging groeide dat schoenen met een wetenschappelijke onderbouw commercieel potentieel hadden. Nanotechnologie zou daarbij niet meer zozeer als inspiratie voor het ontwerp fungeren, maar als een manier om het materiaal te verbeteren.

Met name het lotuseffect leek veelbelovend. De bladeren van een lotus voelen glad aan, maar hebben op hun oppervlak piepkleine paaltjes die ervoor zorgen dat waterdruppels niet geabsorbeerd worden maar hun druppelvorm behouden. De natuur toont dus hoe je oppervlakken water- en vuilwerend kunt maken. “Daar bestaan al heel wat toepassingen van, in sprays voor autoruiten bijvoorbeeld”, legt Herdewyn uit. “Ik ben op zoek gegaan naar een bedrijf dat minipaaltjes in het leer voor mijn schoenen kon integreren, zodat het water en vuil afstoot en toch ademt.”

De schelp in de hiel van de schoen is een combinatie van elegantie en ingenieursvernuft.
De schelp in de hiel van de schoen is een combinatie van elegantie en ingenieursvernuft.
© Elegnano

Een extra knipoog naar de lotus is een schelp die Herdewyn verwerkte in de hiel van de schoen. Óók een staaltje van ingenieursvernuft: “Met een hele reeks berekeningen heb ik onderzocht welke stijfheid en positie hoge hakken moeten hebben om je zoveel mogelijk stabiliteit te geven. Dat is precisiewerk: als ze een béétje te veel naar links of rechts staan, kan je al gaan wobbelen. Mijn oplossing is een schelp achteraan op de schoen, die ervoor zorgt dat de hak perfect geplaatst is én die aan de vorm van een lotusbloem doet denken.”

Annie en Antoine

Toen ze helemaal overtuigd was van de slaagkansen van haar idee, zette Herdewyn haar doctoraat stop om zich volledig aan de opstart van een eigen bedrijf te kunnen wijden. Dat kreeg de naam Elegnano: zoals de schoenen zelf een combinatie van elegantie en nanotechnologie. Omdat ze voor elk onderdeel van de schoen de perfecte fabrikant zocht, was de eerste collectie – met vier modellen – een hele puzzel. De voldoening was dan ook groot toen die klaar was, eind 2014. “Die vrachtwagen op je oprit zien komen, gevuld met schoenen die jij ontworpen hebt, in alle mogelijke maten … Dat was een hoogtepunt.”

En lang niet het laatste: een jaar na de lancering van Elegnano werd Herdewyn door UNIZO verkozen tot Starter van het Jaar. Lof was er onder meer voor het solide businessplan, de innovatieve aanpak en de doordachte strategie. Zo koos Herdewyn voor verkoop via verschillende kanalen: pop-upstores, een aantal vaste verkooppunten en een webshop.

Ik noem mijn schoenen naar familieleden en vrienden. Als ik naar het uiteindelijke ontwerp kijk, kan ik het altijd wel linken aan iemand.

Wie een kijkje gaat nemen in die webwinkel, maakt kennis met onder meer Els, Annie, Stephanie, Henri en Antoine. “Ik noem mijn schoenen naar familieleden en vrienden”, legt Herdewyn uit. “Het is niet zo dat ik aan specifieke mensen denk tijdens het tekenen, maar als ik naar het uiteindelijke ontwerp kijk, kan ik het altijd wel linken aan iemand.” Hoe zou ze de look van Annie, Antoine en de anderen omschrijven? “Tijdloos, retro zou je ook kunnen zeggen, met een Zuid-Europese tintje, omdat ik veel kleur gebruik.”

Tekenen doet Herdewyn old school: potlood op papier. “Meestal werk ik in grote schetsboeken, maar ik heb ook kleinere versies omdat ik veel reis en altijd het openbaar vervoer neem. Overal zit ik te tekenen. Die schetsen laat ik dan door een freelancer omzetten in computertekeningen. De eerste jaren deed ik dat zelf, maar je moet alle stiksels en afstanden heel precies optekenen. Daar kruipt veel tijd in, dus heb ik het uitbesteed.”

Tekenen doet Herdewyn old school: potlood op papier.
Tekenen doet Herdewyn old school: potlood op papier.
© Gert Huygaerts

Scherpe randjes

Ze vertelt het allemaal via een videoverbinding, vanuit San Francisco. “Ik heb in 2017 een beurs gekregen van het Prins Albertfonds, dat internationaal ondernemerschap stimuleert. Je mag kiezen waar je naartoe gaat, zolang het buiten Europa is. Ik heb lang getwijfeld tussen Japan en de VS, en heb uiteindelijk voor Silicon Valley gekozen. En ik ben hier blijven plakken omdat het zo’n stimulerende omgeving is. Normaal gezien verdeel ik mijn tijd tussen België en de VS, maar door corona zit ik nu al een halfjaar hier.”

Ingenieurs hebben vaak weinig gevoel voor esthetiek, en omgekeerd zijn ontwerpers wat bang van technologie. Ik kan helpen om de afstand tussen die twee werelden te verkleinen.

In de VS kreeg Elegnano geleidelijk aan een extra invulling: Herdewyn geeft nu ook advies aan techbedrijven die meer design in hun product willen steken én aan modebedrijven die met technologie willen werken. “Ingenieurs hebben vaak weinig gevoel voor esthetiek, en omgekeerd zijn ontwerpers vaak een beetje bang van technologie. Omdat ik feeling heb voor beide aspecten kan ik helpen om de afstand tussen die twee werelden te verkleinen.”

“Ik werk bijvoorbeeld samen met Kinestral, een bedrijf dat slim elektrochromisch glas maakt: glas dat van kleur kan veranderen. Een erg technisch product, dat je toch moet kunnen uitleggen en verkopen aan architecten en designers. Ik bekijk samen met het executive team hoe ze hun product op een aantrekkelijke manier kunnen presenteren. Denk bijvoorbeeld aan de demonstratiestalen van het glas. Als die van bij de ingenieurs komen, steken er vaak nog draden uit of hebben ze scherpe randen. Daar probeer je dan meer gevoel en esthetiek in te stoppen.”

Honderd ideeën

Over het ondernemersklimaat in de Valley is ze zeer te spreken. “De mensen zijn hier altijd positief, dat is het grootste verschil met Europa. In België hebben mensen wel respect voor ondernemen, maar krijg je toch vaak de reactie: ‘Je neemt wel een érg groot risico, ik zou dat nooit doen.’ Terwijl iedereen die je hier tegenkomt zelf met honderd ideeën rondloopt. Als ik vertel over Elegnano, dan beginnen ze in mijn plaats te dromen en grootse plannen te verzinnen.”

Ze zou wel graag wat meer vrouwen tegenkomen in de board rooms. “In de meeste bedrijven waarmee ik werk, zitten er geen vrouwen in het management, of hooguit één. Vaak ben ik ook één van de jongsten in een vergadering. In het begin was dat lastig, die houding van ‘waar blijft de persoon die ons echt gaat helpen?’. Maar ik heb ermee leren omgaan. Als ik een misplaatste opmerking krijg, raak ik niet meer van de kaart. Ik reageer op een humoristische manier om het zo snel mogelijk van de baan te krijgen. Eén van de weinige vrouwen zijn is ook een voordeel: je valt meer op. Als je op een netwerkevent de enige vrouw tussen vijftig mannen bent, dan zullen ze zich jou sneller herinneren: 'Ik dacht dat ze de ‘plus one’ van iemand was, maar ze blijkt haar eigen bedrijf te hebben.'

Het is niet zo dat ik 's ochtends opsta en denk: 'Ik ben een rolmodel'. Maar ik vind het wel belangrijk om de stereotypes over vrouwen in de wetenschap en de ondernemerswereld weg te werken.

Het weekblad Trends plaatste Herdewyn onlangs bij zijn Inspiring Fifty, een lijst met vrouwelijke topmanagers, wetenschappers, tech-ondernemers en influencers. Is ze zich bewust van die voorbeeldfunctie? “Het is niet zo dat ik 's ochtends opsta en denk: 'Ik ben een rolmodel'. Maar ik vind het wel belangrijk om de stereotypes over vrouwen in de wetenschap en de ondernemerswereld weg te werken. Ik denk dat ik ook het klassieke beeld over burgerlijk ingenieurs wat kan bijsturen: je belandt niet sowieso op een werf als je voor die studie kiest. In die sector heb je natuurlijk fantastische jobs als dat je ding is, maar je kan zoveel kanten uit.”

Welk advies heeft ze voor studenten die dromen van een ondernemersparcours als het hare? “Heb je een goed idee, durf er dan al werk van te maken tijdens je studentenjaren. Als het ondernemerschap niet echt iets voor jou blijkt te zijn, dan heb je toch die eerste ervaring al op zak. Dus niet twijfelen, gewoon doen!”

Ook gepubliceerd in...

Sonar

Zomer 2021